04 Aralýk 2008 Perþembe 05:29

Teknoloji yatýrýmlarýnda rakiplerinin çok gerisinde kalan Türkiye, bu kýsýr döngüyü kýrmak için Ar-Ge teþviklerinde radikal kararlar aldý. Yüzde 100'e varan vergi indirimi öngören Ar-Ge Yasasý'nýn, yeni buluþlara milyarlarca dolar harcayan dev þirketleri Türkiye'ye çekmesi bekleniyor.

Türkiye'nin yükte hafif pahada aðýr ürünlerin ihracatýndan daha fazla pay almasý amacýyla çýkarýlan Ar-Ge Kanunu, yatýrýmlar için yeni bir kapý aralýyor. Otomotivden ilaca, telekomünikasyondan tekstile kadar pek çok sektörde araþtýrma geliþtirme faaliyetlerine verilecek teþvikler, þimdiden þirketlerin ilgi odaðý oldu. Vestel, Arçelik ve Profilo Telra'nýn LCD teknolojisinde pazarý rakiplerine kaptýrdýðýna iþaret eden uzmanlar, Türk þirketlerinin artýk daha cesur hareket edeceðini söylüyor. Yine milyarlarca dolarlýk bütçeyi Ar-Ge'ye tahsis eden dünya devlerinin, çalýþmalarýnýn bir bölümünü Türkiye'ye kaydýrmasý bekleniyor. Bunun ilk örneðini, Kanadalý telekom ekipmanlarý firmasý Nortel verdi. Söz konusu yatýrýmý deðerlendiren Yatýrým Destek ve Tanýtým Ajansý Baþkaný Alpaslan Korkmaz, '10,5 milyar dolarlýk cirosu ve 30 bin çalýþaný olan þirketin yatýrýmý niye önemli? Cevabý, CEO'su Mike Zafirovski'nin þu sözlerinde saklý: 15 sene önce General Electric'in üst düzey yöneticisi iken bilgi iþlem merkezini Hindistan'da kurmuþtuk. 350 kiþilik kadro þimdi 15 bine ulaþtý. Türkiye'ye Nortel'in mükemmeliyet merkezini açtýk. 750 kiþi çalýþýyor. Gideceðimiz yeri siz hesaplayýn.' diyor. Kütahya'da da 500 milyon Euro'luk bir 'insülin' yatýrýmýnýn önümüzdeki günlerde netleþmesi bekleniyor. Otomotiv devi Magna'nýn 500 milyon dolarlýk iki ayrý tesis kurmasý da kesinlik kazandý.

Yatýrým Destek ve Tanýtým Ajansý Baþkaný Alpaslan Korkmaz, uzun zamandýr Ar-Ge yasasýný bekleyen yerli ve küresel þirketlerin, Türkiye'nin teknolojiden daha fazla pay almasýna katký saðlayacaðýný vurguluyor. Meclis Sanayi ve Ticaret Komisyonu Baþkanvekili Hasan Angý, düzenleme sayesinde cari açýðýn en önemli kaynaðý olarak gösterilen ihracat ile ithalat arasýndaki makasýn, orta vadede kapanacaðýný kaydediyor. Ankara Sanayi Odasý Baþkaný Nurettin Özdebir de yeni dönemde teþviklere uygun nitelikli eleman ihtiyacýnýn had safhaya çýkacaðý görüþünde. Avrupa Birliði ülkelerinde, Ar-Ge harcamalarý milli gelirin yüzde 3'ü seviyesinde bulunuyor. Ýrlanda, Hindistan ve Güney Kore, benzer düzenlemelerle uluslararasý yatýrýmcýlarýn üretim üssü haline geldi. Son yýllarda bütçeden aldýðý pay artmakla birlikte, Türkiye'de araþtýrma-geliþtirme faaliyetleri GSMH'nin sadece binde 7'si ile sýnýrlý kalýyor. Araþtýrma ve Geliþtirme (Ar-Ge) Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkýnda Kanun, þubatýn sonu itibarýyla yürürlüðe girdi. Kanuna göre yatýrýmcýlara, sektör ya da faaliyet kolu ayýrýmý gözetmeksizin 2024 yýlýna kadar bazý teþvik ve destekler getirildi. Böylece nitelikli ürünlere kayan ihracatýn artmasý hedeflenirken, uluslararasý þirketlerin Ar-Ge departmanlarýnýn Türkiye'ye çekilmesi amaçlanýyor. Meclis Sanayi ve Ticaret Komisyonu Baþkan Vekili Hasan Angý, yýkýcý rekabet ortamýnýn yaþandýðý günümüzde, sanayicinin ayakta kalabilmek için yenilikçi ve katma deðeri yüksek ürünlere yönelmesi gerektiðini belirterek, yasanýn önemine dikkat çekiyor. Ar-Ge teþvikleri sayesinde orta vadede ihracatta önemli oranda artýþ görüleceðini kaydeden Angý'ya göre, teþviðin ihracat ve istihdama yansýmasý 3-4 yýlý bulacak.

Çalýþtýracak personel bulmak zor

Söz konusu kanunun getirdiði teþviklerden faydalanmak isteyen þirketlerin en az 50 kiþilik Ar-Ge personeli çalýþtýrmasý gerekiyor. Bu þartý karþýlayanlarýn Kurumlar ve Gelir Vergisi kanunlarý uyarýnca daha önce Ar-Ge harcamalarýndaki yüzde 40'lýk matrah indirimi yüzde 100'e çýkarýldý. Ar-Ge ve yenilik projeleri ile rekabet öncesi iþbirliði projelerine iliþkin yapýlacak araþtýrma harcamalarýnýn tamamý; 500'den fazla Ar-Ge personeli çalýþtýran iþletmelerin her yýl, bir yýl önceye göre ek olarak yaptýklarý Ar-Ge harcamalarýnýn yarýsý da vergi matrahýndan düþülecek. Düzenlemenin bu haliyle daha çok büyük þirketlere yönelik olduðuna dikkat çeken Ankara Sanayi Odasý Baþkaný Nurettin Özdebir, 'Küçük ve orta büyüklükteki iþletmeleri fazla ilgilendirmiyor. Bir de iþletmelerimizin bu kadar Ar-Ge personeli bulmasý da mümkün deðil.' siteminde bulunuyor. Sanayicilerin mutlaka inovasyon, araþtýrma ve geliþtirmeye yönelmesi gerektiðini belirten oda baþkaný Özdebir, teþviklerin büyük sanayicileri yeni ve katma deðeri yüksek ürünlere yönelteceðini düþünüyor. Bu sayede baþta beyaz eþya ve elektronik ürünlere yönelik ara malý ithalatýnýn azalarak, cari açýðýn kapanmasýna önemli katký saðlanacaðýný aktaran Özdebir, ihracat ile ithalat arasýndaki makasýn da orta vadede kapanacaðýný tahmin ediyor. Kanunun uygulanmasýna ve denetimine iliþkin usul ve esaslar, TÜBÝTAK'ýn görüþü alýnarak, Maliye ile Sanayi ve Ticaret bakanlýklarýnca çýkarýlacak yönetmelikle belirlenecek. Kanunun görüþmelerinde sorularý cevaplayan Maliye Bakaný Kemal Unakýtan, Türkiye'nin Ar-Ge konusunda diðer ülkelere yetiþme çabasýnda olduðunu belirterek, 'Ýlaç þirketleri her yýl bu iþ için 70 milyar dolar harcýyor. Gelsinler ülkemizde yapsýnlar. Bizim doktorlarýmýz, laboratuvarlarýmýz yapsýn. Bu kanunla o imkâný saðlayacaðýz.' ifadelerini kullanmýþtý.

Ar-Ge'ye 3,6 milyar dolar harcandý

Dünyada en çok Ar-Ge harcamasý yapan ülkeler listesinde ABD ilk sýrada geliyor. Amerika'da önceki yýl araþtýrma geliþtirme için 330 milyar dolar harcandý. Baþta Türkiye olmak üzere geliþmekte olan ekonomilerin korkulu rüyasý haline gelen Çin de, araþtýrma ve geliþtirmeye büyük aðýrlýk veriyor. 2006 yýlý verilerine göre Åžanghay yönetimi, 136 milyar dolarlýk Ar-Ge harcamasý yaptý. Böylece ayný iþ için 130 milyar dolar harcayan Japonya'yý geride býrakmayý baþardý. Microsoft, General Motors, Google gibi pek çok dünya devi þirket de araþtýrma departmanlarýný Çin'e taþýmýþ durumda. Åžu anda 500'ün üzerinde þirketin Ar-Ge merkezi bu ülkede bulunuyor. Araþtýrma ve geliþtirme faaliyetlerine Türkiye'de harcanan miktar 2006 yýlýnda 34 milyar 400 milyon YTL'ye ulaþtý (Yaklaþýk 3,6 milyar dolar). Harcamalarýn gayri safi yurt içi hasýla (GSYÝH) içindeki payý da binde 7,6 oldu. Ar-Ge harcamalarýnýn yüzde 51,3'ü yükseköðretim, yüzde 37'si ticari kesim ve yüzde 11,7'si de kamu kesimi tarafýndan yapýldý. Ar-Ge için çalýþan personel sayýsý da 54 bin civarýnda.

Habertürk
Kaynak: Superonline